Darmowe ebooki » Dramat poetycki » Wesele - Stanisław Wyspiański (czytać książki online za darmo .TXT) 📖

Czytasz książkę online - «Wesele - Stanisław Wyspiański (czytać książki online za darmo .TXT) 📖».   Wszystkie książki tego autora 👉 Stanisław Wyspiański



1 ... 5 6 7 8 9 10 11 12 13 ... 24
Idź do strony:
class="stanza">
Uchyliłam drzwi i stamtąd powiała 
jakaś zawieja — to nic — 
  WOJTEK
A to znów czerwoność do lic 
przyszła — 
  MARYSIA
Z twojego patrzenia; 
przytul mnie, Wojtecku, do siebie, 
wole ciebie, wole ciebie. 
  WOJTEK
nuci
„Pójdze, Maryś, po niewoli 
na mój jeden zagon roli”. 
  SCENA VII
Stańczyk199, Dziennikarz STAŃCZYK
idąc
Ktoś się za mną włóczy wciąż. 
  DZIENNIKARZ
Ktoś przede mną ciągle stąpa. 
  STAŃCZYK
już był usiadł200
Domek mały, chata skąpa: 
Polska, swoi, własne łzy, 
własne trwogi, zbrodnie, sny, 
własne brudy, podłość, kłam; 
znam, zanadto dobrze znam. 
  DZIENNIKARZ
Zacz kto? — 
  STAŃCZYK
Błazen. 
  DZIENNIKARZ
poznając
Wielki mąż! 
  STAŃCZYK
Wielki, bo w błazeńskiej szacie; 
wielki, bo wam z oczu zszedł, 
błaznów coraz więcej macie, 
nieomal błazeńskie wiece; 
Salve, bracie!201 
  DZIENNIKARZ
Ojcze, Salve! 
Szereg dobrych błaznów zrzedł, 
przywdziewamy szarą barwę; 
koncept narodowy gaśnie; 
gasną coraz te pochodnie, 
które do hajduków ręku 
przywiązane żarem płoną. 
Skąpały, zżarły się świece, 
a że do rąk przytroczone, 
więc jeszcze palą się ręce, 
w tę samą zaklęte stronę. — 
Trzeba by do służby narodu 
błaznów całego zastępu; 
palą się hajduki202 w męce, 
z własnego bólu się śmieją; 
gasną świece narodowe, 
okropne rzeczy się dzieją, 
śmiechem i szyderstwem biegu 
obudzić, ośmielić zdolne 
serce spodlone, niewolne, 
które naszą krew zaprawia. 
  STAŃCZYK
A wolicie spać — 
  DZIENNIKARZ
To jedno! 
Usypiam duszę mą biedną203 
i usypiam brata mego; 
wszystko jedno, wszystko jedno, 
tyle złego, co dobrego, 
okropne rzeczy się dzieją. 
Patrzeć na przebiegi zdarzeń — 
dalekie, dalekie od marzeń, 
tak odległe od wszystkiego, 
co było wielkie w kraju; 
że wszystko, co było, przepadło, 
bezpowrotnie w mroku zbladło: 
to bajki o Trzecim Maju! 
Matkę do trumny się kładło, 
siostry i rodzinę całą; 
ksiądz pokropił i poświęcił, 
grabarze gruz przywalili; 
epigonów204 co zostało, 
na stypie205 się weselili 
wesołością, co przeklina; 
w pijaństwie duszę zabili, 
a nie mogli zabić serca. 
Zostało serce, co woła, 
spłakane u bram kościoła, 
skrwawione u wrót świątyni 
i jeszcze w męce okrutnej, 
w czułej litości rozrzutnej 
samo siebie wini. 
  STAŃCZYK
Asan206 jako spowiedź czyni, 
spowiedź, widzę, cudzych grzechów; 
Acan się zalewa łzami, 
duszę krwawi, serce krwawi; 
ale znać z Acana mowy, 
że jest — tak — przeciętnie zdrowy; 
jutro humor się naprawi. — 
Gotów mi płakać najrzewniej, 
rozczulać się cudzych grzechów, 
u bliskiego widzieć tramy207, 
zbrodnie, brudy, grzechy, plamy 
i za swojego bliskiego 
uczynić publiczną spowiedź. — 
A! doprawdy! warte śmiechów — 
Może jeszcze rozgrzeszenie 
wziąć kapłańskie z cudzych zbrodni — 
  DZIENNIKARZ
Wina ojca idzie w syna208; 
niegodnych synowie niegodni; 
ten przeklina, ów przeklina — 
ród pamięta, brat pamięta, 
kto te pozakładał pęta 
i że ręka, co przeklęta, 
była swoja209. — Rozbrat wieczny 
duszy z ciałem210, ciała z duszą; 
w nim się słabi kruszą — 
miecz do walki obosieczny — 
myśmy słabi. — Wielkość gniecie, 
przekleństwo nosi na grzbiecie: 
zbrodnie nosi, czarne kiry, 
szatę krwawą Dejaniry211 
Wielkość: Zbrodnia; Małość: podła — 
Jakaż nasza dzisiaj Wola?! 
Czarodziejska dłoń ogrodła212 
nasze pola. 
  STAŃCZYK
Łzy ze źródła! 
Tyle żalów o nieswoje!? 
A cóż tobie niepokoje 
tych, co w grobach leżą? 
Myślisz — że się trupy odświeżą 
strojem i nową odzieżą — 
a ty z trupami pod rękę 
będziesz szedł na Ucztę-mękę 
i jako potrawy żuł, 
czym się tylko kiejś213 kto truł; 
wsączał w siebie i pił, 
czym tylko kto gdzie gnił; 
czy to ma być twoja krew?! 
  DZIENNIKARZ
Moja krew, moja krew — 
czy ja wiem — okrzyk mew, 
gdy gonią ponad skały, 
okrzyk mew osmętniały, 
żałośliwy, straszny, 
gdy od brzegu odbiegły daleko. 
Morze ciche, strop się chmurzy, 
ale burza i orkan daleko. 
Tylko głuchość i pustka bezmierna — 
a tu skrzydła rozchwiane do lotu, 
nie pragną, nie pragną powrotu 
i wiedzą, że tam, gdzie dążą, 
wylądu szukać daremno; 
przekleństwu swojemu wierne, 
lecą — i nie śmieją ustać, 
aż krew do ust pocznie chlustać 
ze znużenia — wtedy padną, 
łzą niepożegnane żadną, 
bo śmierć ulga, ulga zgon. 
  STAŃCZYK
Zaśpiewałeś kruczy ton; 
tobież tylko dzwoni w głuszy 
pogrzebowych jęków dzwon? 
— — — — — — — — — — — — 
A słyszałżeś kiedy, z wieży 
jak dźwięczy i śpiewa On? 
  DZIENNIKARZ
Zygmunt, Zygmunt214... 
  STAŃCZYK
Dzwon królewski: — 
Siedziałem u królewskich stóp, 
królewski za mną dwór: 
synaczek i kilka cór, 
Włoszka215 — a wielki chór 
kleru zawodził hymny; — 
a dzwon wschodził. 
Patrzali wszyscy w górę, 
a dzwon wschodził — 
zawisnął u szczytów 
i z wyżyn się rozdzwonił: 
głos leciał, polatał, 
kołysał się górnie, 
wysoko, podchmurnie — 
a tłum się wielki pokłonił. 
Pojrzałem na króla, 
a król się zapłonił... 
Dzwon dzwonił 
— — — — — — — — — — — — 
  DZIENNIKARZ
A toć on nam tętni dziś, 
jak grzebiemy216, kto nam drogi; 
zwołuje nas, każąc iść 
posłuchać kościelnych szumów, 
w wielkim zamęcie rozumów, 
w wielkim modlitew rozjęku, 
On pan, ten dzwon królewski, 
nieustający w brzęku, 
o pękniętym sercu: 
nasz ton217. — Nad przepaścią stoję 
i nie znam, gdzie drogi moje. 
  STAŃCZYK
Byś serce moje rozkroił218, 
nic w nim nie najdziesz inszego, 
jako te niepokoje: 
sromota, sromota, wstyd, 
palący wstyd; 
jakoweś Fata219 nas pędzą220 
w przepaść — 
  DZIENNIKARZ
Ty Wid! 
  STAŃCZYK
Ja Wstyd!! 
Piekło wiem gorsze niż Dante221, 
piekło żywe. 
  DZIENNIKARZ
Żyję w Piekle222! 
  STAŃCZYK
Społem w przepaść! 
  DZIENNIKARZ
Społeczeństwo! 
Oto tortury najsroższe, 
śmiech, błazeństwo — 
to my duchy najuboższe. — 
„Społem” to jest malowanka, 
„społem” to duma panka, 
„społem” to jest chłopskie „w pysk”, 
„społem” to papuzia kochanka, 
próżność, nadczłowieczeństwo — 
i przy tym to maleństwo: 
serce pęknione, co krwawi. 
  STAŃCZYK
Asan prawi — 
jako najwalniejsi gębacze, 
odrośl od tych samych pni 
z moich dni. 
  DZIENNIKARZ
Wolałbym już stokroć razy 
policzone dni 
niż ten bieg, bieg, pęd, gonitwa 
ku przepaści, otchłani, zawrotom! 
Ach, kresu, ach, kresu lotom! 
Stacza się sercowa bitwa, 
opadam coraz na głazy, 
mrze na ustach modlitwa, 
ach, kresu, ach, kresu lotom! — 
Niechby się raz wszystko spali223, 
zetrze się, na proch się zsypie, 
jak kolumny, na gruz się rozwali, 
byśmy padli potruci 
jadami w pogrzebowej stypie; 
niechajby się raz wszystko spali, 
i te nasze polskie posty 
dusz do polskich świętych224, 
i te nasze tęczowe mosty 
czułości nad pustką rozpiętych225, 
malowanki Częstochowskie226 
w koronach — i wszystkie Wiary! 
Nieszczęścia wołam!! 
  STAŃCZYK
Puszczyku227... 
  DZIENNIKARZ
Może by Nieszczęście nareście 
dobyło nam z piersi krzyku, 
krzyku, co by był nasz, 
z tego pokolenia. — 
Ach, Sumienia, Sumienia! 
Już było tych prawd bez liku 
dla nas — Prawdy czy Fraszki?? 
Stoimy u polskich granic, 
a mamy obecność za nic, 
od talentów zawisłe igraszki. 
  STAŃCZYK
Puszczyku! 
Zgrałeś się przy zielonym stoliku228 
czy z kobietami w gorączce 
opętałeś duszę mdłością 
i w tej momentu palączce 
oślep gnasz we własne próchno. 
A gdy na nie wichry dmuchną, 
rozleci się zgasłe próchno, 
zamurują się otchłanie 
i krzyk i jęk, i wołanie 
zda ci się błazeństwem duszy, 
które nikogo nie skruszy, 
które zeżre siebie samo, 
a trzewia mu gniciem cuchną. — 
Znam ja, co jest serce targać 
gwoźdźmi, co się w serce wbiły, 
biczem własne smagać ciało, 
plwać na zbrodnie, lżyć złej woli, 
ale Świętości nie szargać, 
bo trza, żeby święte były, 
ale Świętości nie szargać: 
to boli. 
  DZIENNIKARZ
Tragediante... 
  STAŃCZYK
Commediante229, 
dla ciebie błazeńska laska230. 
  DZIENNIKARZ
Piastujesz ją, piastun stary; 
znasz tylko: status quo ante231; 
błazeństwo z tobą się zrosło. 
  STAŃCZYK
Oto naści232 twoje wiosło: 
błądzący w odmętów powodzi, 
masz tu kaduceus233 polski, 
mąć nim wodę, mąć. 
  DZIENNIKARZ
Fatum nas w obłędy wodzi: 
u rozstajnych dróg zły Duch! 
Tu moje rozstajne drogi; 
ty mój Duch-zły — demon, Szatan; 
błazeństwem ja z tobą zbratan, 
byłem ci duszą poswatan, 
nim dusza stała się trup; — 
a teraz mi pachnie grób, 
czuję trąd. 
  STAŃCZYK
Naści; rządź! 
Masz tu kaduceus polski, 
mąć nim wodę, mąć. 
  DZIENNIKARZ
Nie chcę żadnych więcej prób. 
Serce miałem kiedyś młode, 
porwałeś mi serce młode, 
wlałeś jad goryczny w krew234. 
Nie widzę, nie widzę dróg, 
zaćmił mi się Bóg... 
  STAŃCZYK
Fata pędzą, pędzą Fata — 
Wielkość — Nicość — pusty dzwon, 
serce strute — 
uderzyłeś błazna ton: 
moją nutę235. 
Kłam sercu, nikt nie zrozumie, 
hasaj w tłumie! 
Masz tu kaduceus, chwyć! 
Rządź! 
Mąć nim wodę, mąć! 
Na Wesele! Na Wesele! 
Idź! 
Mąć tę narodową kadź, 
serce truj, głowę trać! 
Na Wesele! Na Wesele! 
Staj na czele!!! 
  SCENA VIII
Dziennikarz, Poeta DZIENNIKARZ
Może z mętów się dobędzie człowieka; 
może minie palączka i głód; 
ot, kaleka ja, ot, ja kaleka: 
każdy dzień piekielny trud. 
Młodości! wyrwi mię z cieśni236, 
oplatają mnie grzyby i pleśni; 
o Młodości, jakożeś daleko, 
a to jeszcze wczora, prawie wczora... 
  POETA
Cóżeś tak się rozżalił, rozpalił, 
czy cię jakie przemieniły cuda? 
  DZIENNIKARZ
A przeszedł tu koło mnie cień, 
cień goryczy pełen wielkoluda 
i ostawił mi laseczkę kaduczą237. 
  POETA
Nie przeczę, że rozmyślania uczą, 
ale cóż tak sobie żalisz serce? 
  DZIENNIKARZ
Och, w okropnej jestem poniewierce; 
po torturach mię duchowych włóczą, 
więżą mnie konwenansowe szpangi238: 
oto droga utarta do rangi, 
a ja gardzę, ja gardzę, ja plwam 
na to wszystko, ze serca szczerego — 
i nie zdołam rozerwać obroży, 
a wstrętów coraz się mnoży 
i cokolwiek słyszę, to mnie drażni. 
Przyjaźń farsą, Litość: kłam, 
a słyszę, że gadają o przyjaźni. 
Miłość farsą — 
słyszę wkoło półszepty miłości. 
Kłamstwo Szczerość, a widzę tu gości 
i muzyki słyszę swoje, polskie, nasze, 
i po ścianach złożone pałasze239, 
obrazeczki, sceny narodowe. 
To mnie drażni i męczy, i boli: 
Czy my mamy prawo do czego?!! 
Czy my mamy jakie prawo żyć...? 
My motyle i świerszcze w niewoli, 
puchnąć poczniemy i tyć 
z trucizny, którą nas leczą. 
I tę naszą dolę kaleczą, 
widzieć i trupem gnić... 
  POETA
Rozżaliłeś się, działa muzyka, 
to się koło widzeń zamyka 
i działa na nerwy. 
  DZIENNIKARZ
Na nerwy!? 
Na nerwy działa te, na te sieci, 
które mają duszę w uwięzi, 
że gdy tak mi grają bez przerwy, 
zdało mi się, że moja dusza 
ze mnie wyszła i koło mnie świeci. 
  POETA
Zdawało ci się — sam mówisz przez to, 
że o jedno złudzenie więcej. 
  DZIENNIKARZ
Poezjo! — tyś to jest spokojną sjestą240; 
chcesz mnie uśpić, znieczulić, zniewolić, 
byle słówka nie wyrzec goręcej. 
Ach, nie ukrywaj — nie udawaj, 
ty sameś w ogniu — to maska 
ten pozorny spokój — to kłam. 
A! ta muzyka tak brzęczy, 
jak z ula dzwonienie pszczół — 
a my jak szerszenie: 
to mi się rzuca do garła 
ta duża wesołość narodowa, 
to mi się rozszerza głowa 
szumem, gwarnością, zawrotem 
i nawet mi jest wstrętny ból. 
  POETA
Daj rękę. 
  DZIENNIKARZ
Ech, daj mi pokój — 
wyjdę za próg — jak wieje od pól... 
Powietrza, powietrza!... 
  POETA
Daj dłoń... 
  DZIENNIKARZ
Daj mi spokój! 
  SCENA IX
Poeta, Rycerz241 POETA
Otwarła się toń! 
Upomina się o swoje Umarła. 
Szumem, gwarnością, zawrotem 
idzie ku nam z powrotem; 
jakaś Przemoc wrotom grobu się wydarła, 
oto,
1 ... 5 6 7 8 9 10 11 12 13 ... 24
Idź do strony:

Darmowe książki «Wesele - Stanisław Wyspiański (czytać książki online za darmo .TXT) 📖» - biblioteka internetowa online dla Ciebie

Podobne książki:

Uwagi (0)

Nie ma jeszcze komentarzy. Możesz być pierwszy!
Dodaj komentarz