Darmowe ebooki » Wiersz » Farys - Adam Mickiewicz (co można czytać .TXT) 📖

Czytasz książkę online - «Farys - Adam Mickiewicz (co można czytać .TXT) 📖».   Wszystkie książki tego autora 👉 Adam Mickiewicz



1 2
Idź do strony:
Adam Mickiewicz Farys

 

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Farys Strona tytułowa Spis treści Początek utworu Przypisy Wesprzyj Wolne Lektury Strona redakcyjna
Farys1 Kasyda2 na cześć emira Tadż-ul-Fechra34 ułożona. Janowi Kozłow 5 na pamiątkę przypisana
Jak łódź wesoła, gdy uciekłszy z ziemi, 
Znowu po modrym zwija się krysztale, 
I pierś morza objąwszy wiosły lubieżnemi, 
Szyją łabędzią buja ponad fale: 
Tak Arab, kiedy rumaka z opoki 
Na obszar pustyni strąca, 
Gdy kopyta utoną w piaszczyste potoki 
Z głuchym szumem, jak w nurtach wody stal gorąca. 
 
Już płynie w suchym morzu koń mój i rozcina 
Sypkie bałwany piersiami delfina. 
Coraz chyżej, coraz chyżej, 
Już po wierzchu żwir zamiata; 
Coraz wyżej, coraz wyżej, 
Już nad kłąb kurzu wylata. 
 
Czarny mój rumak jak burzliwa chmura, 
Gwiazda na czole jego jak jutrzenka błyska, 
Na wolę wiatrów puścił strusiej grzywy pióra, 
A nóg białych polotem błyskawice ciska6. 
 
Pędź, latawcze białonogi! 
Góry z drogi, lasy z drogi! 
 
Daremnie palma zielona 
Z cieniem i owocem czeka: 
Ja się wydzieram z jej łona, 
Palma ze wstydem ucieka, 
Kryje się w głębi oazy 
I szmerem liści z mojej dumy się uśmiecha. 
 
Owdzie granic pustyni pilnujące głazy 
Dziką na Beduina poglądają twarzą, 
Kopyt końskich ostatnie podrzeźniając echa, 
Taką za mną groźbą gwarzą: 
 
«O szalony! gdzie on goni! 
Tam od ostrych słońca grotów 
Głowy jego nie uchroni, 
Ni palma zielonowłosa, 
Ni białe łono namiotów, 
Tam jeden namiot — niebiosa. 
Tylko skały tam nocują, 
Tylko gwiazdy tam koczują». 
 
Daremnie grożą, daremnie! 
Pędzę i podwajam razy. 
Spojrzałem, aż dumne głazy 
Zostały z dala ode mnie, 
Uciekają rzędem długim, 
Kryją się jeden za drugim. 
 
Sęp usłyszał ich groźbę i ślepo uwierzył, 
Że Beduina weźmie na pustyni jeńcem, 
I w pogoń za mną skrzydłami uderzył, 
Trzykroć czarnym obwinął głowę moję wieńcem: 
 
«Czuję — krakał — zapach trupi7, 
Jeździec głupi, rumak głupi. 
Jeździec w piaskach szuka drogi, 
Szuka paszy białonogi. 
Jeźdcze8, koniu, pusta praca, 
Kto tu zaszedł, nie powraca. 
Po tych drogach wiatr się błąka, 
Unosząc z sobą swe ślady; 
Nie dla koni jest ta łąka, 
Ona tylko pasie gady. 
Tylko trupy tu nocują, 
Tylko sępy tu koczują». 
 
Kracząc, lśniącymi szpony w oczy mi urągał, 
I spojrzeliśmy sobie trzykroć oko w oko. 
Któż się uląkł? — Sęp uląkł i uciekł wysoko. 
Kiedym go chciał ukarać i majdan9 naciągał, 
I gdym sępa oczyma poza sobą tropił, 
Już on wisiał w powietrzu, jako plamka szara, 
Wielkości wróbla — motyla — komara — 
Potem się całkiem w błękicie roztopił. 
 
Pędź, latawcze białonogi! 
Skały z drogi, sępy z drogi! 
 
Wtenczas obłok zachodni wyrwał się spod słońca, 
Gonił mię białym skrzydłem po błękitnym sklepie10; 
On w niebie za takiego chciał uchodzić gońca, 
Jakim ja byłem na stepie! 
Nad głową moją zawisnął, 
Taką groźbę za mną świsnął: 
 
«O szalony! gdzie on goni! 
Tam pragnienie piersi stopi, 
Obłok deszczem nie odkropi 
Osypanej kurzem skroni; 
Strumień na błoniu jałowem 
Nie ozwie się srebrnym słowem, 
Rosa, nim na ziemię spadnie, 
Wiatr ją głodny w lot rozkradnie». 
 
Daremnie grozi! pędzę i podwajam razy; 
Obłok strudzony zaczął po niebie się słaniać, 
Coraz niżej głowę skłaniać; 
Potem oparł się na głazy. 
A gdym oczy raz jeszcze ze wzgardą obrócił, 
Jużem o całe niebo w tyle go porzucił. 
Widziałem z twarzy, co on w sercu knował: 
Zaczerwienił się od złości, 
Oblał się żółcią zazdrości, 
Na koniec jak trup sczerniał i w górach się schował. 
 
Pędź, latawcze białonogi, 
Sępy z drogi, chmury z drogi! 
 
Teraz oczy kręgiem słońca 
Okręciłem koło siebie. 
I na ziemi, i na niebie 
Już nie było za mną gońca. 
Tu natura snem ujęta 
Nigdy ludzkich stóp nie słyszy, 
Tu żywioły drzemią w ciszy, 
Jak niepłoszone zwierzęta, 
Których stado nie ucieka, 
Widząc pierwszą twarz człowieka. 
 
Przebóg! Ja tu nie pierwszy! Śród piaszczystej kępy 
Oszańcowane świecą się zastępy, 
Czy błądzą, czy z zasadzki czatują na łupy? 
Jeźdce11 w bieli i konie straszliwej białości! 
Przybiegam — stoją; wołam — milczą; to są trupy! 
Starożytna karawana 
Wiatrem z piasku wygrzebana! 
Na skieletach12 wielbłądów siedzą jeźdców kości. 
Przez jamy, gdzie były oczy, 
Przez odarte z ciała szczęki 
Piasek strumieniem się toczy 
I złowrogie szemrze jęki: 
«Beduinie opętany! 
Gdzie lecisz? tam huragany13!» 
 
Ja pędzę, ja nie znam trwogi. 
Pędź, latawcze białonogi! 
Trupy, huragany z drogi! 
 
Huragan, z afrykańskich pierwszy wichrzycieli, 
Przechadzał się samotny po żwiru topieli. 
Obaczył mię z daleka, wstrzymał się i zdumiał, 
I kręcąc się na miejscu, tak do siebie szumiał: 
«Co tam za jeden z wichrów, moich młodszych braci, 
Tak poziomego lotu, nikczemnej postaci, 
Śmie deptać lądy, którem w dziedzictwie osiągnął?» 
Ryknął i ku mnie w kształcie piramidy ciągnął. 
Widząc, żem był śmiertelny i nieustraszony, 
Ze złości ląd nogą trącił, 
Całą Arabiją14 zmącił 
I jak gryf15 ptaka porwał mnie w swe szpony. 
Oddechem ognistym palił, 
Skrzydłami kurzawy walił, 
Ciskał w górę, bił o ziemię, 
Nasypywał żwiru brzemię. 
Ja zrywam się, walczę śmiało, 
Targam jego członków kłęby, 
Ćwiertuję piaszczyste ciało, 
Gryzę go wściekłymi zęby. 
 
Huragan chciał z mych ramion w niebo uciec słupem: 
Nie wydarł się; w pół ciała zerwał się i runął, 
Deszczem piasku z góry lunął 
I legł u nóg mych długim jak wał miejski trupem. 
 
Odetchnąłem! ku gwiazdom spoglądałem dumnie; 
I wszystkie gwiazdy, oczyma złotemi, 
Wszystkie poglądały ku mnie; 
Bo oprócz mnie nie było nikogo na ziemi. 
Jak tu mile oddychać piersiami całemi! 
Oddycham pełno! szeroko! 
Całe powietrze w Arabistanie16 
Ledwo mi na oddech stanie. 
Jak tu mile poglądać oczyma całemi! 
Wytężyło się me oko 
Tak daleko! tak szeroko! 
Że więcej świata zasięga, 
Niż jest w kole widnokręga. 
Jak miło się wyciągnąć ramiony całemi! 
Wyciągnąłem ku światu ramiona uprzejme, 
Zda się, że go ze wschodu na zachód obejmę. 
Myśl moja ostrzem leci w otchłanie błękitu, 
Wyżej, wyżej i wyżej, aż do niebios szczytu. 
Jak pszczoła topiąc żądło i serce z nim grzebie, 
Tak ja za myślą duszę utopiłem w niebie! 
 
Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/
Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/
Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/
Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.
Przypisy:

1. farys — jeździec. Jest to zaszczytne nazwanie u Arabów Beduinów, znaczące to samo, co chevalier, rycerz w wiekach średnich. [przypis autorski]

2. kasyda — forma poezji arabskiej, ukształtowana w okresie przedmuzułańskim; poemat monorymiczny, podzielony na ściśle ustalone części, treść najczęściej pochwalna. [przypis edytorski]

3. Tadż-ul-Fechr — Pod tym imieniem znany był na Wschodzie Wacław hr. Rzewuski (tadź znaczy wieniec, fechr sława). [przypis autorski]

4. Tadż-ul-Fechr, własc. Wacław Rzewuski (1784–1831) — orientalista, podróżnik, poeta; syn hetmana Seweryna Rzewuskiego, jednego z przywódców konfederacji targowickiej. Kształcił się w elitarnej szkole Theresianum w Wiedniu; dzięki kontaktom ze swym wujem, podróżnikiem i pisarzem, autorem Rękopisu znalezionego w Saragossie, Janem Potockim, zainteresował się kulturą Wschodu. W latach 1818–1820 podróżował po krajach arabskich: Syrii, Iraku, Libanie, Palestynie; jego opowieści z tych podróży krążyły później w formie anegdot i zyskały sobie miano „awantur arabskich”, ale zostały także spisane w formie pamiętnikarsko-naukowej relacji Sur Les Chevaux Orientaux et provenants des Races Orientales, opatrzonej mapami, rysunkami i zapisami nutowymi, stanowiącymi szczególnie cenne źródło wiedzy etnograficznej na temat Beduinów. Wydane zostały jedynie poetyckie wspomnienia i wrażenia z Syrii pt. Podróż do Palmiry (1821). Żyjąc wśród Arabów, zyskał sobie tytuł emira. Założyciel czasopisma „Mines de l’Orient” („Oblicza Orientu”; wyd. w Wiedniu 1809–1818) oraz pierwszego w Europie instytutu badań orientalistycznych, członek wielu towarzystw naukowych (w Getyndze, w Monachium i Warszawie). Słynął również jako miłośnik i znawca koni oraz wyśmienity jeździec. Po powrocie do kraju, w rodzinnym majątku na Podolu, zajmował się hodowlą koni; żywo zajmowała go rodzima kultura ukraińska. Włączył się również w działalność patriotyczną, w latach 1825–26 należał do Towarzystwa Patriotycznego; podczas powstania listopadowego

1 2
Idź do strony:

Darmowe książki «Farys - Adam Mickiewicz (co można czytać .TXT) 📖» - biblioteka internetowa online dla Ciebie

Uwagi (0)

Nie ma jeszcze komentarzy. Możesz być pierwszy!
Dodaj komentarz