Darmowe ebooki » Wiersz » Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth - Rainer Maria Rilke (jak przeczytać książkę w internecie za darmo .TXT) 📖

Czytasz książkę online - «Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth - Rainer Maria Rilke (jak przeczytać książkę w internecie za darmo .TXT) 📖».   Wszystkie książki tego autora 👉 Rainer Maria Rilke



1 2
Idź do strony:
Rainer Maria Rilke Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth

 

tłum. Stefan Napierski

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth Strona tytułowa Spis treści Początek utworu Przypisy Wesprzyj Wolne Lektury Strona redakcyjna
Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth1
Zaprawdę, nie widziałem ciebie nigdyż? Serce 
tak mam ciężarne tobą, jak przez nadto 
ciężki początek, który się odracza. Niechbym 
rozpoczął ciebie, umarły, wymawiać, ty, coś 
umarły jest; ty chętnie, ty namiętnie 
umarły. Byłoż to ci taką ulgą, 
jakeś osądził2, albo zali jednak 
to już-nie-życie wciąż dalekie jeszcze 
od umarłości było? Tyś przypuszczał, 
że tam prawdziwiej posiądziesz, własności 
gdzie nikt nie ceni. Zdało ci się: w dali 
tamtej od wewnątrz wsnuty będziesz w pejzaż, 
co tu przed tobą kroczył wciąż, jak obraz, 
i w ukochaną przenikniesz od wnętrza, 
przejdziesz przez wszystko, silny i skrzydlaty! 
Och, obyś teraz twych lat pacholęcych 
pomyłki nadto długo nie wetował3. 
Obyś, rozpłynion4 na prądach żałości, 
porwany przez nie i wpół tylko świadom, 
w ruchu okrężnym wokół gwiazd dalekich 
odnalazł radość, którąś stąd przełożył 
w umarłość twoich snów. Jakże blisko, miły, 
byłeś jej tutaj. Jak zadomowiona 
była ta, którąś mniemał: twej tęsknoty srogiej 
poważna radość. Gdyś zarówno szczęściem, 
jak i niedolą gdy rozczarowany, 
ryłeś się w siebie i kiedyś z przejrzeniem 
mozolnie wracał, pod uciskiem niemal 
skruszon5 ciemnego twego znaleziska: 
wtedyś ty dźwigał6 ją, nierozpoznaną, 
radość: drobnego twego Zbawiciela 
brzemię przez krew dźwigałeś i ponad nią. 
Czemuś nie czekał, aż ciężkość się stanie 
nie do zniesienia: wtedy się przemienia, 
i tak jest ciężka, gdyż tak jest prawdziwa. 
Widzisz, to może twa najbliższa chwila 
była; we włosach wieniec układała 
może przed drzwiami, kiedyś ty je zawarł7. 
 
O, huk ten, jakżeż przenika on wszechświat, 
gdy kędyś ostry twardy niecierpliwy 
przeciąg na rygiel zatrzaskuje zamek. 
Któż zaprzysięgnie, że zdrowe nasiona 
nie popękają przezeń w głębi ziemi; 
któż zbadał, czy w zwierzętach oswojonych 
rozkosz zabicia nie zadrga lubieżnie, 
gdy to szarpniecie w mózg im padnie blaskiem 
błyskawicowym? Któżże8 wpływ rozezna, 
co z działań naszych przeskakuje w ostrze 
bliskie, i któżże zdołałby nareszcie 
wieść go do końca, kiedy wszystko wiedzie? 
 
To, żeś ty zburzył. Że po koniec czasów 
to jedno trzeba będzie rzec o tobie. 
A, jeśli zrodzić się będzie bohater 
miał, co znaczenie, które my przyjmujem9 
za rzeczy samych oblicze, jak larwę10, 
zedrze i kiedy on to, oszalały, 
oblicza nam odkryje, których oczy 
znieruchomiałe z dawna są wpatrzone 
w nas poprzez szpary, dotąd maskowane; 
to jest obliczem raz na zawsze, nigdy 
się nie przemieni; żeś zburzył. Tu spoczywały 
głazy, a na powietrzu wokół nich już rytm ten, 
ledwo wstrzymany, drgał przyszłej budowli; 
błądziłeś wokół, ale ich porządku 
nie postrzegałeś, każdy ci przesłaniał 
następny; każdy zdał się wkorzeniony11, 
kiedyś, przechodząc, próbował nieufnie, 
czy nie podejmiesz go. I wszystkieś podjął12 
w twej desperacji, ale tylko po to, 
by je na powrót zawalić w ziejący 
ów kamieniołom, w który już nie wejdą 
twym sercem rozszerzone. Gdyby jaka 
kobieta lekką dłoń na twego gniewu 
tak wątły jeszcze początek złożyła; 
gdybyż ktoś, wielce zajęty, w najgłębszym 
zajęty wnętrzu swoim, gdyby ciebie 
bez słowa spotkał, gdy niemy wyszedłeś 
w świat czyn ów spełnić; — gdyby choćby ścieżka 
twa mimo wiodła w pobliżu warsztatu 
czujnego, gdzie mężczyźni kują, gdzie z prostotą 
urzeczywistnia się dzień; gdyby w twym wejrzeniu, 
po brzegi wypełnionym, choćby tyle 
przestrzeni pozostało, iż odbicie 
żuka, co się mozoli, wejść weń13 mogło: 
nagle, ujrzawszy jasno, przeczytałbyś 
pismo, którego znaki od dzieciństwa 
powoli rytowałeś w sobie, próbujący, 
czy jakie zdanie od czasu do czasu 
samo nie złoży się, ach, niedorzeczne 
zdało się tobie. Wiem; o, wiem; leżałeś 
przed nim i palce zdzierałeś o bruzdy, 
jak po omacku wyczuwa się napis 
na płycie grobu. Co ci się zdawało, 
iż płonie jarko14, dzierżyłeś, jak żagiew, 
przed owym wierszem; ale płomień gasł, 
zanim pojąłeś, być może oddechem 
stłumiony, może dygotem twej dłoni; 
a może z siebie sam, jak to płomienie 
niekiedy gasną. Nigdyś nie przeczytał15. 
My się zaś czytać już nie ośmielamy 
z oddali nadto wielkiej, przez ból wszystek16. 
Tylko się wierszom tym przypatrujemy, 
co słowa twe unoszą dobierane 
w dół, z prądem twego czucia zawsze jeszcze. 
Nie, nie wybrałeś wszystkich; często bowiem 
powierzon17 ci był początek, jak gdyby 
gotowa całość, której zawierzałeś, 
jak powołaniu. I zdał ci się smutny. 
Ach, obyś nigdy był go nie usłyszał. 
Anioł twój zawsze jeszcze woła głośno 
i tekst ten sam inaczej akcentuje, 
a we mnie radość bezmierna wybucha, 
gdy słyszę, jak on wymawia: nad tobą 
zachwyt: albowiem to własnością twoją 
było jedyną: iż kochania godne 
wszystko od ciebie znowu odpadało, 
iż wyrzeczenie pojąłeś w nauce 
długiej widzenia, a w śmierci twój postęp. 
To jeno twoim było, ty, artysto; 
te trzy rozwarte formy. Oto odlew, 
o, spójrz, tej pierwszej: obszar wokół twego 
uczucia; z drugiej tej oto wykuję 
patrzenie, które nic już nie pożąda, 
wielkiego wzrok artysty, a zaś w trzeciej, 
którą przedwcześnie sam pogruchotałeś, 
gdy w nią pokarmu ledwo pierwszy drżący 
z rozpalonego do białości serca 
haust wniknął — śmierć starannie wykończona 
była, głębokim ukształcona dłutem, 
śmierć własna, której tak bardzo nas trzeba, 
gdyż my ją żyjem18, a której przenigdzie19 
tak blisko nie jesteśmy, jako tutaj. 
 
To wszystko było twym dobytkiem oraz 
przyjaźnią twoją; czestoś to przeczuwał20; 
lecz potem próżnia form cię tych strwożyła, 
sięgnąłeś w nie i zaczerpnąłeś pustkę 
i wzniosłeś skargę. — O, dawne przekleństwo 
poetów, co się skarżą, miast wymawiać, 
co sąd sprawują nad swoim uczuciem 
wtedy, gdy winni je kształtować, którzy 
wciąż jeszcze myślą, iż to, co w nich smutne, 
albo radosne, znają: że im wolno 
żalić się nad tym w wierszu lub je sławić. 
I używają mowy tak, jak chorzy, 
utyskujący, aby opisywać, 
gdzie też ich boli, zamiast się przemienić 
twardo w wyrazy, jak się przeobraża 
kamieniarz w głazu obojętność, kiedy, 
zawzięty, ciosa sklepienie katedry. 
To był ratunek. Gdybyś choć raz jeden 
ujrzał, jak los przenika w strofy, stamtąd 
już nie powraca, jak się wewnątrz staje 
obrazem, tylko obrazem, podobnie, 
jak przodek, który, gdy wzniesiesz niekiedy 
źrenice, w ramach zda ci się ten samy21, 
to znowu inny —: byłbyś wytrwał. 
 
Jednak 
jest małostkowe to, co się nie stało, 
myśleć. A także jest pozór wyrzutu 
w tym porównaniu, co cię nie dotyczy. 
To, co się dzieje, tak bardzo wyprzedza 
mniemanie o nim, że go nie dogonim22 
nigdy, nie pojmiem23, jako wyglądało 
w rzeczywistości przenigdy. 
 
O, nie bądź 
zawstydzon24, kiedy cię muskać umarli 
będą, ci zmarli inni, którzy aż do końca 
wytrwali. (Cóżże znaczy słowo koniec?). 
Spokojnie wymień, jak jest we zwyczaju, 
spojrzenie z nimi, wcale się nie lękaj, 
iż żal za tobą nasz tak cię obarczy 
dziwnie, że spojrzą zanadto uważnie. 
Z tych czasów wielkie słowa, gdy zdarzenia 
widzialne jeszcze były, nie są dla nas. 
Któż o zwycięstwie rzekł? Przetrwać jest wszystkim. 
 
Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/
Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/
Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/
Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.
Przypisy:

1. Wolf graf von Kalckreuth (1887–1906) — niem. poeta, zmarły w wieku 19 lat; pozostawił po sobie zbiór wierszy i tłumaczenia z fr. (m.in. przekład Kwiatów zła Baudelaire’a). [przypis edytorski]

2. jakeś osądził — dziś: jak osądziłeś. [przypis edytorski]

3. wetować — odpłacać, wynagradzać; odbijać sobie. [przypis edytorski]

4. rozpłynion — ten, który się rozpłynął. [przypis edytorski]

5. skruszon — dziś: skruszony. [przypis edytorski]

6. wtedyś ty dźwigał — dziś: wtedy dźwigałeś. [przypis edytorski]

7. kiedyś ty je zawarł — dziś: kiedy je zamknąłeś. [przypis edytorski]

8. któżże — kto, któż. [przypis edytorski]

9. przyjmujem — dziś popr. forma 2 os. lm cz.ter.: przyjmujemy. [przypis edytorski]

10. larwa (tu daw.) — maska. [przypis edytorski]

11. wkorzeniony — zakorzeniony. [przypis edytorski]

12. wszystkieś podjął — dziś: podjąłeś wszystkie. [przypis edytorski]

13. weń (daw.) — w nie. [przypis edytorski]

14. jarko (z ros.) — jasno, intensywnie. [przypis edytorski]

15. nigdyś nie przeczytał — dziś: nigdy nie przeczytałeś. [przypis edytorski]

16. wszystek (daw.) — cały, wszelki. [przypis edytorski]

17. powierzon — dziś: powierzony. [przypis edytorski]

18. żyjem — dziś popr. forma 2 os. lm cz.ter.: żyjemy. [przypis edytorski]

19. przenigdzie (reg.) — zupełnie nigdzie. [przypis edytorski]

20. częstoś to przeczuwał — dziś: często to przeczuwałeś. [przypis edytorski]

21. ten samy — dziś: ten sam. [przypis edytorski]

22. dogonim — dziś popr. forma 2 os. lm cz.przysz.: dogonimy. [przypis edytorski]

23. pojmiem — dziś popr. forma 2 os. lm cz.przysz.: pojmiemy. [przypis edytorski]

24. zawstydzon — dziś: zawstydzony. [przypis edytorski]

1 2
Idź do strony:

Darmowe książki «Requiem za Wolfa hrabiego von Kalckreuth - Rainer Maria Rilke (jak przeczytać książkę w internecie za darmo .TXT) 📖» - biblioteka internetowa online dla Ciebie

Uwagi (0)

Nie ma jeszcze komentarzy. Możesz być pierwszy!
Dodaj komentarz