Darmowe ebooki » Wiersz » Salamandra - Kazimierz Przerwa-Tetmajer (gdzie mozna poczytac ksiazki online TXT) 📖

Czytasz książkę online - «Salamandra - Kazimierz Przerwa-Tetmajer (gdzie mozna poczytac ksiazki online TXT) 📖».   Wszystkie książki tego autora 👉 Kazimierz Przerwa-Tetmajer



1 2
Idź do strony:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer Salamandra

 

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Salamandra Strona tytułowa Spis treści Początek utworu Przypisy Wesprzyj Wolne Lektury Strona redakcyjna
Salamandra
Przez obcy szedłem las — posępny stał; 
ciemniał w nim dzień — wilgotne mchy 
słały się u mych nóg, z nadwodnych skał 
zwisały zimne, brudne, ślisko szły 
w parowów głąb. Potoku pienny1 nurt 
po progach wył wzdłuż drogi, to znów cichł, 
z kamiennych w toń się przelewając furt. 
Wśród gonnych2 drzew tu owdzie, jakby mnich 
(dalekich Tatr widziadło), karli3 smrek4, 
obrosły gąszczem konarów aż do stóp, 
w milczeniu stał i ciszy leśnej strzegł. 
I nic nie rwało jej; jak ciemny grób 
milczał ten las, tonąc w ponury mrok. 
Tam szedłem sam — szeleścił w ścieli5 krok, 
to patyk trząsł, to bełkło6 trzęsawisko. 
Gdziem był? — tak, wiem: ja byłem ludziom blisko, 
ale mój duch, jak niegdyś na Jeziorze 
Królewskim, zszedł z kolisk ludzkiego świata, 
i wszystkie w tłum zbiegły się ku mnie lata, 
przeżytych dni, przeżytych godzin morze... 
Wszystko, com czuł, czegom przepragnął w życiu, 
zbiegło się ku mnie w tłum — wszystkie tęsknice, chęci; 
widziałem tam, jak pasmo wzgórz w odbiciu 
kliszy: zebrane współ7 epoki mej pamięci. 
I moja krew, i mózg mój, i marzenia, 
porywy duszy, woli mojej sny, 
nadzieje, wiary: wśród tego milczenia 
ozwały się, przyszły i ze mną szły 
mówiące do mnie, w mrok. A głos to jeden był, 
ogromne, straszne jedno zapytanie: 
Co pozostało z nich?... Ze skalnych brył, 
gdy spadną w dół, skruszony rum8 zostanie, 
kamieni stos — lecz co zostało z nich? 
Co z duszy mej i z mojej krwi żywota? 
Czyliż, jak kurz od koła leci szprych, 
tak z życia duszy treść odlata i robota? 
Wewnętrznej pracy wóz przetoczy się wśród dróg, 
i nie zostaje nic, jakby nie przebiegł wcale? 
I gorzki żal się wśród czeredy9 wzmógł 
mych myśli, czuć. Po cóż — mówiły — po co 
byłyśmy, jeśli mniej trwania w nas, niźli w skale 
podłej, z której się żwir i głazy wygruchocą? 
Po coś ty rodził nas i my rodziły ciebie? 
Pytały tak, a ja, jak gdybym na pogrzebie 
pochodnią tylko był i więcej niczym, wkoło 
świecąc na smutku mrok i na zgryzotne kiry10, 
tak szedłem — — milczał las, woń stęchłą zioło 
dawało z błot, i mchy, nad wodne wiry 
zwisłe, dławiły dech... I ciągły szum: Gdzie my? 
Gdzie żywot twój, co z nas się plótł, jak z sita11 
plecie się kosz? Gdzie my: twe myśli, sny, 
gdzie żywot twój?... Cóż powiem? Pod kopyta 
wtrącił was Czasu rumak i Nicości? 
Zdeptał was, jako koń Atylli12 złém 
kopytem deptał wsie? Kędyście13 w toń tej czczości14, 
co się przeszłością zwie, kędyście w grób, w pokłady 
strawionych ludzkich rzeczy zapadły — czyż ja wiem?... 
Wtem u mych stóp, pod zboczem usypiska, 
wśród mokrych nor, patyków, jako gady 
pełznących w las, nad miejscem, gdzie połyska 
bagienka szkło: ujrzałem nieruchomie 
stojącą salamandrę. Czarne ciało, 
pomalowane w żółte plamy, słało 
się tuż nad ziemią i w leśnym ogromie 
wiązało do się wzrok, jak świeca w ciemnej sali. 
Przez długą chwilę przeciweśmy stali, 
aż mi się zdało, że w tej wędrownicy 
pustkowi leśnych, w tej wiecznego cienia 
mieszkance niemej: wszystkie me pragnienia 
i cały bezmiar żywota tęsknicy, 
i wszystko, co się w mym życiu nie stało, 
wraz15 się skupiło i wraz zamieszkało, 
ażeby błądzić tu, w wiecznej mrocznicy 
obcego lasu... Dni, godziny, lata, 
co za mną z głuchym zapytaniem gnacie, 
widma cmentarne, czyliż16 wy w warsztacie 
natury wiecie, jakim kręgiem lata 
koło wszechbytu? Czy znacie pierścienia 
początek i kres? Czy wiecie, że współ wraz 
może wam wszystkim ten odpowiedź daje las ? 
Że wszystkie zżyte sny, sny zżyte i natchnienia 
i cały skarb, co człowiek w sobie miał, 
może się taką ot straconą rzeczą stał, 
jak salamandra ta wśród lasu mrocznych głębi? 
Więc nie pytajcie mnie, kędy jesteście, 
ani pytajcie mnie, czy się z was co zezrębi17, 
ani się za mną w tłum tych mar żałobnych nieście, 
bo nie wiem nic — — widzicie: milczy las... 
Jeżeli tu przez wszystek bytu czas 
błądzić człowieka los — może i to, co zżył, 
wieczyście błądzi kędyś — tuman sił 
straconych w wieczny mrok... 
 
Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/
Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/
Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/
Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.
Przypisy:
1. pienny — spieniony. [przypis edytorski]
2. gonny (o drzewie) — wysoki i prosty. [przypis edytorski]
3. karli — tu: karłowaty. [przypis edytorski]
4. smrek (reg.) — świerk. [przypis edytorski]
5. ściela — ściółka. [przypis edytorski]
6. bełkłąć — zabulgotać. [przypis edytorski]
7. współ — razem. [przypis edytorski]
8. rum — gruz, rumowisko. [przypis edytorski]
9. czereda — tłum. [przypis edytorski]
10. kir — czarna tkanina, symbolizująca żałobę. [przypis edytorski]
11. sito — tu: sitowie. [przypis edytorski]
12. Atylla — popr.: Attyla (406–453), wódz Hunów, znany z okrucieństwa, wielokrotnie atakował Cesarstwo Rzymskie. [przypis edytorski]
13. kędy — gdzie. [przypis edytorski]
14. czczość — pustka, coś nieznaczącego. [przypis edytorski]
15. wraz — naraz, jednocześnie. [przypis edytorski]
16. czyliż — czy z partykułą pytajną -li i wzmacniającą -ż. [przypis edytorski]
17. zezrębić — zacząć stanowić zrąb, fundament. [przypis edytorski]
Wesprzyj Wolne Lektury!

Wolne Lektury to projekt fundacji Nowoczesna Polska – organizacji pożytku publicznego działającej na rzecz wolności korzystania z dóbr kultury.

Co roku do domeny publicznej przechodzi twórczość kolejnych autorów. Dzięki Twojemu wsparciu będziemy je mogli udostępnić wszystkim bezpłatnie.

Jak możesz pomóc?


Przekaż 1% podatku na rozwój Wolnych Lektur:
Fundacja Nowoczesna Polska
KRS 0000070056

Dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur i pomóż nam rozwijać bibliotekę.

Przekaż darowiznę na konto: szczegóły na stronie Fundacji.

Wszystkie zasoby Wolnych Lektur możesz swobodnie wykorzystywać, publikować i rozpowszechniać pod warunkiem zachowania warunków licencji i zgodnie z Zasadami wykorzystania Wolnych Lektur.
Ten utwór jest w domenie publicznej.
Wszystkie materiały dodatkowe (przypisy, motywy literackie) są udostępnione na Licencji Wolnej Sztuki 1.3.
Fundacja Nowoczesna Polska zastrzega sobie prawa do wydania krytycznego zgodnie z art. Art.99(2) Ustawy o prawach autorskich i prawach pokrewnych. Wykorzystując zasoby z Wolnych Lektur, należy pamiętać o zapisach licencji oraz zasadach, które spisaliśmy w Zasadach wykorzystania Wolnych Lektur. Zapoznaj się z nimi, zanim udostępnisz dalej nasze książki.

E-book można pobrać ze strony: http://wolnelektury.pl/katalog/lektura/przerwa-tetmajer-salamandra

Tekst opracowany na podstawie: Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Wybór poezji, nakł. Gebethnera i Wolffa, Warszawa-Kraków 1897

Wydawca: Fundacja Nowoczesna Polska

Publikacja zrealizowana w ramach projektu Wolne Lektury (http://wolnelektury.pl). Reprodukcja cyfrowa wykonana przez Bibliotekę Narodową z egzemplarza pochodzącego ze zbiorów BN.

Opracowanie redakcyjne i przypisy: Paweł Kozioł, Marta Niedziałkowska, Maria Ługowska.

Okładka na podstawie: Vase & Saucer, Steve Snodgrass@Flickr, CC BY 2.0

 

Plik wygenerowany dnia 2022-04-07.

1 2
Idź do strony:

Darmowe książki «Salamandra - Kazimierz Przerwa-Tetmajer (gdzie mozna poczytac ksiazki online TXT) 📖» - biblioteka internetowa online dla Ciebie

Uwagi (0)

Nie ma jeszcze komentarzy. Możesz być pierwszy!
Dodaj komentarz