Darmowe ebooki » Wiersz » Na wiosnę - Kazimierz Przerwa-Tetmajer (biblioteka nowoczesna .TXT) 📖

Czytasz książkę online - «Na wiosnę - Kazimierz Przerwa-Tetmajer (biblioteka nowoczesna .TXT) 📖».   Wszystkie książki tego autora 👉 Kazimierz Przerwa-Tetmajer



1 2
Idź do strony:
Kazimierz Przerwa-Tetmajer Na wiosnę

 

Ta lektura, podobnie jak tysiące innych, jest dostępna on-line na stronie wolnelektury.pl.

Utwór opracowany został w ramach projektu Wolne Lektury przez fundację Nowoczesna Polska.

Na wiosnę Strona tytułowa Spis treści Początek utworu I II III IV V VI VII VIII Przypisy Wesprzyj Wolne Lektury Strona redakcyjna
Na wiosnę
Przyjaciele Wolnych Lektur otrzymują dostęp do prapremier wcześniej niż inni. Zadeklaruj stałą wpłatę i dołącz do Towarzystwa Przyjaciół Wolnych Lektur: wolnelektury.pl/towarzystwo/
I
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska 
wstaje wiosna. Już w kępie lianów1, palm i wici 
jaguar cętkowaną, lśniącą skórą błyska 
i iskrzącym bursztynem wielkich oczu świéci. 
 
Jakoby liść potworny z olbrzymiego drzewa, 
któremu na gałęziach gwiazdy lśnią jak rosa; 
leży płaski, błyszczący, a przez gąszcz się wlewa 
ku niemu fali słońca tęcza złotokosa2.  
 
Pod nim woda spleśniała, ruda i zielona, 
przesycona tak światłem, iż zda się metalem, 
lilie, których olbrzymia złotawa korona 
świeci oczu jaszczurek miedzią i koralem.  
 
Toń zielona, przepastna, gęsta, straszna, lepka, 
wydająca woń duszną, wilgotną i parną; 
tam purpurowych kwiatów wznosi się wysepka, 
tam purpurowe ptaki lecą rzeszą gwarną.  
 
Ówdzie bagnistej wody nie wzruszając prawie, 
potworny kajman płynie wolno i leniwie; 
tam połoza3 podłużny łeb dźwignął się w trawie 
i przesunął się jeleń o wełnistej grzywie. 
 
Jaguar bok, pragnieniem miłosnym wychudły, 
ogonem raz po razu uderza niedbale, 
patrząc na swoje szpony, w których świecą kudły 
samicy, wyszarpane w nocnych uciech szale. 
 
II
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska 
wstaje wiosna, dusząca od światła i żaru; 
i z głębi leśnej wody nagle kształt wytryska, 
podobny do róż leśnych i do nenufaru4. 
 
Jest to zacisze leśne, zewsząd osłonięte, 
nie wmyka się tam słońce, tylko z góry pali; 
jest to zacisze leśne, urocze i święte, 
splecione dachem roślin nad zwierciadłem fali.  
 
Kształt, co się z niej wynurza, podobnym się zdaje 
kobiecie, ale łuską biodra mu srebrnieją 
i włosy ma zielone, jak wiklowe5 gaje, 
i pół kobietą zda się, pół wodą i knieją. 
 
Rusałka... Jej żywiczne, smagłe, gibkie ciało 
w zielonych włosach świeci od pasa nad wodą; 
rozgląda się zuchwale razem6 i nieśmiało, 
nęcąc i strasząc razem swą dziwną urodą.  
 
Nagle z ust tak czerwonych, jak owoc jarzębin, 
błysnęły białe zęby, oczy żarem strzelą, 
piersi wzniosły się żądzą i w zwierciadle głębin 
znikła, tylko się fale zapienione bielą.  
 
I to zacisze leśne, zewsząd osłonięte, 
ciche jest, jako pierwej7; słońce z góry pali, 
a wody stawu ciemne, milczące i święte 
odbijają gąszcz dębów i cień jodeł w fali. 
 
Podoba Ci się to, co robimy? Wesprzyj Wolne Lektury drobną wpłatą: wolnelektury.pl/towarzystwo/
III
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska, 
od ludzkich klęsk, tryumfów, z daleka od ludzi 
wstaj8, wiosno, w której oczach wieczny płomień błyska, 
wstaj, wiosno, ponad sercem, które ziemia nudzi! 
 
Niech pijana fantazja swoich barw przepychem 
zasłania nędzną, szarą, biedną kolej rzeczy; 
wstań, wiosno, z purpurowym twoich warg uśmiéchem, 
z ręką kwiaty siejącą, która smutek leczy. 
 
Niech szara, rzeczywista, omartwiała nuda 
pierzchnie przed tobą, wiosno, przed barw twoich kołem;  
jasno świeci twych włosów grzywa złoto-ruda 
jak u lwa — i ognista gwiazda nad twym czołem! 
 
Olbrzymie twoje ciało zasłania mi oczy, 
głowa twa na niebiosach obłoki roztrąca; 
gdy wkroczysz, wre i kipi brzeg morskich roztoczy, 
a w rękach twych, jak kwiatów kosz, płonie krąg słońca.  
 
Z potopu twych nawałnic, z grzmotu twej ulewy, 
podnosi się duch jasny i epoka świeża; 
z olbrzymich czar kwiatowych, jak cudowne śpiewy, 
podnoszą się zapachy i biją w bezbrzeża;  
 
naturalny bieg zjawisk, nudny, smutny, szary, 
pryska pod twoją stopą, zjawisko olbrzymie — 
w kołysanej fantazji płyną cudy, czary, 
i wam, o dumne zjawy, wam wiosna na imię!... 
 
IV
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska, 
z daleka od wszystkiego, co się życiem zowie, 
tam, na łodzi bez steru, na toń bez nazwiska 
płynie duch, a łódź wiodą wiosny aniołowie. 
 
Są to duchy niewidne9, zjawiska eteru, 
tylko zda się, że skrzydła ich słychać szumiące; 
wiodą łódź po odmęcie bez zmarszczki, bez szmeru, 
pod ogromne, spokojne, nieruchome słońce.  
 
Jest to kraina ciszy, spokoju zatoka; 
z zielonych kęp wysepnych dym błękitny dymi 
i podnosi się dymu girlanda szeroka, 
zda się: ofiary bóstwu zatlili pielgrzymi.  
 
Ale nie ma tu ludzi: tu natura święta 
Bogu, który ją stworzył, śle dymiące wonie; 
tu z bezdni schodzi Boga moc nieogarnięta 
spoczywać na stworzonym z siebie świata łonie. 
 
Tu piękno w nieprzebranej, niezmąconej fali 
toczy się jasną rzeką, niewidne nikomu, 
którego nigdy wzrokiem ludzie nie skalali — 
to są wspaniałe wrota do Boskiego Domu.  
 
Tu piękno, owo wieczne, przeczuwane, skryte, 
wieczną świeci się wiosną, czyste, jak mgła ranna, 
a dusze rozklęczone, wzrokiem w niebo wbite, 
wznoszą ku niemu ręce, wołając: hosanna!... 
 
Informacje o nowościach w naszej bibliotece w Twojej skrzynce mailowej? Nic prostszego, zapisz się do newslettera. Kliknij, by pozostawić swój adres e-mail: wolnelektury.pl/newsletter/zapisz-sie/
V
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska 
kołyszą się na piórach płomiennych ulewy; 
z okrzepłego lodami w górach uroczyska10 
wichry wznoszą łby śnieżne i straszliwe gniewy. 
 
Kocham was, o żywioły rozpętane, wściekłe, 
szalone moce świata i piękności tęcze! 
Kocham was, piorunami ulewy rozciekłe, 
wichry w przepaść lecące przez kaskad obręcze!  
 
Kocham was, wy spienione górskie białe wody, 
ziemio, darta orkanem spośród leśnych głazów! 
Kocham was, mgieł piorunnych ciemne korowody, 
malowane w kształt tęsknych, niezmiernych obrazów... 
 
Kocham was, wywracane lasy, pnie strzaskane, 
kocham was, wiry jezior, grzmoty na gór szczytach! 
Kocham mętną, ryczącą wodospadów pianę 
i czarną, niemą grozę, wspiętą na błękitach!  
 
Kocham was, o zjawiska potężne, olbrzymie, 
nadludzkie moce, straszne, stargane żywioły! 
I w lasów, zapalonych od piorunu, dymie 
jam gotów wielbić Boga i grzmotów anioły! 
 
Boże wiosny! O Boże pierwopotęg świata: 
czuję Cię, nimeś jeszcze objawił się światu, 
i która pierwsza do Cię modlitwa wylata, 
z tą modlę się do Twego piękna majestatu!  
 
VI
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska, 
arystokraci swego ja i swojej woli, 
chodźmy, o pani, w wieczór, gdzie na trzęsawiska 
wybiega błędny ognik wśród świateł luczioli11. 
 
Chodźmy, o pani, w wieczór, gdzie się cicho sieje 
pomiędzy pola strumień i gwiazdy unosi, 
szum cichy i głęboki przysyłają knieje, 
i sierp księżyca trawę szklistym blaskiem kosi.  
 
Tłum urękawiczony i ukrochmalony, 
kolorem parasolek, staników i krawat12 
zdumiewający żaby, słowiki i wrony 
i gaszący narcyzy, mak polny i bławat:  
 
Pożegnajmy, o pani, wraz z jego codzienną 
nudną inteligencją i mieszczańskim sprytem, 
i chodźmy gdzieś na ziemię patrzeć cichą, senną, 
zamajoną zielenią, gajami i żytem. 
 
I będziemy mówili o lesie, o wiośnie, 
o cudownych obrazach, co z etyką miejską 
nie mają nic wspólnego, lecz jak obłok rośnie 
na niebie: tak i one rosną czarodziejsko.  
 
Nic nie szkodzi, o pani, choć twe sztuczne kwiaty 
zapylą się od kurzu lub na deszczu zmiękną: 
w polu rosną prawdziwe maki i bławaty, 
a zamiast twych znajomych, spotka panią piękno. 
 
Przekaż 1% podatku na Wolne Lektury.
KRS: 0000070056
Nazwa organizacji: Fundacja Nowoczesna Polska
Każda wpłacona kwota zostanie przeznaczona na rozwój Wolnych Lektur.
VII
Z daleka od ludzkiego zgiełku i mrowiska 
mówić będziem o pięknie, tym wielkim i świętym, 
które zarówno greckie rodziły igrzyska, 
jak mieści się w Bezbrzeżnym, Mocnym, Niepojętym. 
 
O pięknie mówić będziem, co zarówno świeci 
na obliczu Madonny i w niezmiernych stepach, 
w pieśniach, które składają genialni poeci, 
i w ogromnych, milczących, starych zamków sklepach13. 
 
Mówić będziem, lecz dawnych, prostych ludzi głosem, 
a ty, angielskich rożków nawykła i pianin, 
podniesiesz brwi z ukosa i mrukniesz pod nosem 
z bardzo wdzięcznym uśmiechem: pan jesteś poganin.  
 
O tak! zawsze pogańskiej, dawnej jestem wiary! 
Niech się modlą, niech pieją wniebowstępne chóry! 
Dla mnie święte są skryte wśród bluszczów pieczary 
i tajemna, niezmierna poezja natury! 
 
Wsłuchuję się w najlżejszy wiatru szmer przelotny, 
tonę oczyma w każdym wód błękitnym drgnieniu, 
a jeśli się tam czasem uczuwam samotny, 
to, bo słucham, czy kto się nie ozwie w Milczeniu... 
 
I gdybym się był zrodził przed trzydziestu wieki, 
to wraz z tobą, nad greckim szafirowym morzem, 
mówilibyśmy w gaju oliwnym, w czas spieki14, 
że wszystko, co Bóg stworzył, jest czystem
1 2
Idź do strony:

Darmowe książki «Na wiosnę - Kazimierz Przerwa-Tetmajer (biblioteka nowoczesna .TXT) 📖» - biblioteka internetowa online dla Ciebie

Uwagi (0)

Nie ma jeszcze komentarzy. Możesz być pierwszy!
Dodaj komentarz